Tatarak zwyczajny
Acorus calamus L.
Jest to bylina o kłączu grubym, rozgałęzionym, liściach mieczowatych, rosnąca na miejscach bagnistych. Na nagiej łodydze, trójkątnej na przekroju, osadzona jest cylindrycznostożkowata kolba złożona z zielonożółtych kwiatów, bezpłodnych w klimacie europejskim. W ojczyźnie tataraku - Indiach na roślinie zawiązują się jagody.
Tatarak zwyczajny został posadzony w XVI w. w wiedeńskim ogrodzie botanicznym, skąd dostał się do sąsiednich ogrodów i w końcu zaaklimatyzował się w Europie. Jest on używany od dawna jako roślina lecznicza i olejko-dajna.
Zbiera się kłącza (Rhizoma Calami). Po wydobyciu z mulistego dna potoków i stawów kłącza oczyszcza się starannie (ewentualnie okorowuje) i umieszcza w suszarni w temperaturze najwyżej 35 °C. Otrzymuje się produkt bardzo aromatyczny, łamliwy, który trzeba przechowywać w zamkniętych pojemnikach. Zawiera do 4 % olejku eterycznego (Oleum Calami), który składa się głównie z azaronu (7-20 %), geraniolu i seskwiterpenów, a także garbniki i gorycze - akorynę i akoretynę.
Kłącze jest szczególnie skutecznym gorzko-aromatycznym środkiem żołądkowym: leczy zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, zwiększa apetyt, poprawia trawienie i wydzielanie soków żołądkowych. Użyte zewnętrznie powoduje lepsze ukrwienie skóry, używa się go też do kąpieli wzmacniających układ nerwowy (nervinum). Kłącze służy także do produkcji olejku aromatycznego i gorzkich leków żołądkowych, jak również do sporządzania odwaru i nalewki (Tinctura Calami) o tych samych właściwościach.
Okres kwitnienia: V-VII Zbiór kłączy: XI i III
